Hãy tưởng tượng bạn đang đứng trước một bảng điều khiển. Trên đó, có hai nút bấm: một nút ghi 'Chiến tranh', nút kia ghi 'Trừng phạt'. Bạn là tổng thống Mỹ. Bạn muốn thể hiện sức mạnh, nhưng không muốn đánh đổi bằng mạng sống của lính Mỹ. Bạn chọn nút nào?
Tối qua, tôi đọc được một bản tin từ Crypto Briefing: 'Trump to sign sanctions bill targeting Russia, Iran, impacting energy prices.' Ngay lập tức, tôi nhận ra một điều. Cái gọi là 'trừng phạt' không đơn thuần là một công cụ ngoại giao. Nó là một hợp đồng thông minh được viết bởi chính phủ Mỹ, deployed lên sổ cái của nền kinh tế toàn cầu. Và giống như mọi hợp đồng thông minh khác, nó có những điều khoản không thể thay đổi, và những hậu quả khó lường.
Tôi nhìn lại lịch sử. Năm 2017, khi tôi còn là một nhà toán học, tôi đã mua ETH ở giá $300. Tôi tin vào 'phi tập trung hóa toàn bộ xã hội'. Tôi nghĩ blockchain là con đường duy nhất để giải phóng con người khỏi sự kiểm soát của nhà nước. Nhưng tôi đã lầm. Blockchain không phải là đích đến. Nó chỉ là cửa ngõ. Và cánh cửa đó đang mở ra một thế giới nơi các quốc gia cũng biết sử dụng smart contract để gây chiến.
Bối cảnh thật ra rất đơn giản. Mỹ muốn kiềm chế cả Nga và Iran cùng lúc. Họ không muốn gửi quân đến Ukraine hay Trung Đông. Vì thế, họ viết một 'bộ luật' mới: lệnh trừng phạt. Bộ luật này sẽ tự động thực thi: mọi giao dịch với Nga và Iran đều bị phạt. Nó giống như một đoạn code được thêm vào hệ thống tài chính toàn cầu. Bạn không thể chối bỏ nó. Bạn chỉ có thể tìm cách 'fork' ra một hệ thống khác.
Phân tích kỹ thuật của tôi về 'hợp đồng thông minh' này cho thấy ba điều. Một, nó nhắm vào thanh khoản. Nga và Iran là những nhà cung cấp năng lượng lớn. Trừng phạt họ giống như rút thanh khoản khỏi một pool DeFi. Nguồn cung dầu giảm, giá tăng. Hai, nó nhắm vào cầu nối. Các công ty, ngân hàng là những cầu nối giữa Mỹ và các nước bị trừng phạt. Lệnh này cắt đứt các cầu nối đó. Ba, nó tạo ra sự phân mảnh. Thế giới bị chia làm hai: một bên tuân thủ lệnh trừng phạt, một bên thì không.
Nhưng có một góc nhìn phản trực giác mà ít ai thấy. Lệnh trừng phạt này, về bản chất, giống như việc OpenSea từ bỏ royalty. Nó giết chết nền kinh tế của người sáng tạo. Ở đây, 'người sáng tạo' là các quốc gia muốn duy trì một trật tự thế giới dựa trên luật lệ. Mỹ đang tự giết chết hệ thống mà họ đã tạo ra. Tại sao? Bởi vì mỗi lần áp lệnh trừng phạt, họ lại thúc đẩy các nước khác tìm cách thoát khỏi sự thống trị của đồng đô la. Nga, Iran, Trung Quốc sẽ càng quyết tâm xây dựng một hệ thống thanh toán song song. Họ sẽ fork cái sổ cái tài chính toàn cầu.
Tôi nhớ lại mùa hè DeFi 2020, khi tôi mất $10,000 vì Impermanent Loss khi farming trên Curve. Tôi đã học được một bài học: thanh khoản có thể biến mất bất cứ lúc nào. Và nếu bạn không kiểm soát được thanh khoản của chính mình, bạn sẽ là người chịu tổn thất. Các quốc gia cũng vậy. Nếu họ không kiểm soát được dòng chảy năng lượng của mình, họ sẽ phải gánh chịu cú sốc giá.
Sự thật là, lệnh trừng phạt không chỉ là một công cụ địa chính trị. Nó là một tín hiệu cho thị trường crypto. Khi giá dầu tăng, lạm phát tăng. Khi lạm phát tăng, các ngân hàng trung ương phải tăng lãi suất. Khi lãi suất tăng, thanh khoản toàn cầu bị thắt chặt. Và khi thanh khoản bị thắt chặt, những tài sản rủi ro như Bitcoin và Ethereum sẽ chịu áp lực giảm giá trong ngắn hạn. Nhưng trong dài hạn, chính những cú sốc này lại củng cố luận điểm đầu tư vào phi tập trung. Mọi người sẽ tìm kiếm những tài sản không bị kiểm soát bởi bất kỳ chính phủ nào.
Tôi từng viết một bài phân tích về ETF như một 'con ngựa thành Troy' cho Wall Street. Lúc đó, tôi cho rằng ETF là cách Wall Street thâu tóm crypto. Bây giờ, tôi thấy lệnh trừng phạt cũng giống như vậy. Nó là một con ngựa thành Troy cho một trật tự thế giới mới. Nó mang trong mình mầm mống của sự sụp đổ của chính hệ thống tạo ra nó.
Vậy, chúng ta đang đứng ở đâu? Trong một thị trường giảm, câu hỏi đặt ra là: làm thế nào để sống sót? Lời khuyên của tôi là: hãy nhìn vào dữ liệu on-chain. Hãy xem thanh khoản đang chảy về đâu. Nếu bạn thấy một giao thức mất 40% LP trong 7 ngày, đó là dấu hiệu của sự chảy máu. Đừng cố bắt dao rơi. Hãy tập trung vào những giao thức có doanh thu thực, có cộng đồng trung thành, và không phụ thuộc vào một quốc gia hay một đồng tiền pháp định nào.
Trong 42 năm sống, tôi đã chứng kiến nhiều cuộc khủng hoảng. Tôi đã mất 70% danh mục đầu tư vào năm 2022 sau sự sụp đổ của FTX. Nhưng tôi đã học được cách đứng dậy. Tôi đọc whitepaper của Celestia và ZK Rollups, tôi dành 3 tháng nghiên cứu Data Availability Sampling. Kết quả là tôi được mời làm cố vấn cho một grant từ Ethereum Foundation. Bài học là: trong khủng hoảng, hãy học. Đừng nhìn vào biểu đồ giá. Hãy nhìn vào code.
Bây giờ, tôi thấy một cơ hội tương tự. Lệnh trừng phạt này sẽ đẩy nhanh quá trình 'phi đô la hóa'. Nó sẽ thúc đẩy sự phát triển của các hệ thống thanh toán phi tập trung, các stablecoin được neo giữ bởi các rổ tài sản đa dạng, và các Layer 2 có khả năng chống kiểm duyệt. Đây không phải là lúc để hoảng loạn. Đây là lúc để xây dựng.
Tôi kết thúc bài viết này bằng một câu hỏi, thay vì một câu trả lời. Nếu lệnh trừng phạt là một hợp đồng thông minh, và nó đang được thực thi, thì ai sẽ là người viết ra hợp đồng thông minh tiếp theo? Ai sẽ là người tạo ra một hệ thống tài chính không cần đến sự cho phép của bất kỳ tổng thống nào? Câu trả lời, tôi tin, nằm trong tay của những người đọc bài viết này. Bạn đã sẵn sàng để fork thế giới chưa?