Tín Hiệu Từ Tokyo: Thoả Thuận BOJ Tiếp Diễn Và Ảnh Hưởng Tới Dòng Vốn Crypto

Trong một thông báo ngắn gọn nhưng mang tính xác lập chiến lược, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản vừa xác nhận Thủ tướng Sanae Takaichi sẽ tiếp tục thực thi thoả thuận giữa Chính phủ và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) được ký dưới thời cựu Thủ tướng Shinzo Abe. Thị trường tài chính truyền thống lập tức phản ứng: đồng Yên suy yếu, Nikkei tăng điểm, trái phiếu chính phủ Nhật (JGB) ổn định trở lại. Nhưng với những người đang theo dõi dòng chảy thanh khoản toàn cầu, đây không chỉ là câu chuyện nội bộ của xứ sở hoa anh đào. Nó là một mảnh ghép trong bức tranh vĩ mô đang định hình lại hướng đi của vốn rủi ro, và crypto là một trong những điểm đến đầu tiên hứng chịu tác động. Để hiểu được tầm quan trọng, chúng ta cần quay lại năm 2013. Thoả thuận Abe-BOJ – chính thức là "Tuyên bố chung về chính sách tiền tệ và tài khoá" – đã đặt nền móng cho Abenomics: BOJ cam kết theo đuổi mục tiêu lạm phát 2% bằng mọi giá, bao gồm chính sách nới lỏng định lượng và kiểm soát đường cong lợi suất (YCC). Về bản chất, đây là một thoả thuận "ngầm" rằng chính phủ sẽ nới lỏng tài khoá mạnh tay, còn ngân hàng trung ương sẽ in tiền để mua trái phiếu, giữ lãi suất thấp và tạo điều kiện cho dòng vốn rẻ chảy ra thế giới. Khi Thủ tướng Takaichi (một người được xem là cứng rắn ủng hộ Abenomics) tuyên bố tiếp tục thoả thuận, bà đang gửi đi tín hiệu rõ ràng: Nhật Bản sẽ không chuyển hướng sang thắt chặt trong tương lai gần. Điều này có nghĩa là đồng Yên sẽ tiếp tục yếu, lãi suất vẫn ở vùng âm thực tế, và các nhà đầu tư Nhật Bản – vốn đã quen với việc tìm kiếm lợi suất ở nước ngoài – sẽ tiếp tục bơm thanh khoản ra toàn cầu. Nhưng thanh khoản đó chảy đi đâu? Kinh nghiệm cá nhân của tôi từ chu kỳ 2017-2018 cho thấy một mô hình lặp lại: khi BOJ in tiền và lãi suất thấp kéo dài, vốn từ các tổ chức tài chính Nhật Bản (bảo hiểm, quỹ hưu trí) thường tìm đến thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ, nhưng một phần không nhỏ – qua các quỹ đầu tư mạo hiểm và kênh carry trade – lại đổ vào tài sản rủi ro cao như crypto. Năm 2017, làn sóng ICO đã hưởng lợi trực tiếp từ dòng vốn rẻ từ Nhật. Năm 2020-2021, DeFi Summer cũng được thúc đẩy bởi thanh khoản toàn cầu dư thừa, trong đó Nhật Bản đóng góp một tỷ trọng không nhỏ. Dữ liệu từ Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cho thấy dòng vốn ra ròng từ Nhật qua kênh đầu tư danh mục (portfolio) luôn tăng mạnh trong các giai đoạn YCC hoạt động hiệu quả. Lần này cũng vậy, nhưng có một điểm khác biệt lớn: thị trường crypto đã trưởng thành hơn, và các tổ chức đang tham gia trực tiếp qua ETF. Tôi gọi giai đoạn hiện tại là "sự thoái lui của lợi suất danh nghĩa". Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã ngừng tăng lãi suất, và thị trường đang kỳ vọng một chu kỳ cắt giảm trong 6-12 tháng tới. Trong khi đó, BOJ vẫn giữ nguyên lập trường siêu lỏng lẻo. Sự chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và Nhật Bản vẫn ở mức cao, nhưng hướng đi đang thay đổi: lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm đã giảm từ đỉnh 5% xuống còn khoảng 4.4% vào thời điểm viết bài, trong khi JGB kỳ hạn 10 năm vẫn bị kìm ở dưới 1%. Điều này tạo ra một động cơ mạnh mẽ cho các nhà đầu tư Nhật Bản vay Yên lãi suất thấp để mua tài sản ngoại tệ có lợi suất cao hơn – một phiên bản hiện đại của carry trade. Chỉ khác, thay vì mua trái phiếu Hy Lạp hay cổ phiếu Mỹ, họ đang phân bổ một phần vào Bitcoin và Ethereum thông qua các quỹ ETF mới được phê duyệt. Dòng vốn ròng vào các sản phẩm ETF Bitcoin giao ngay trên toàn cầu trong quý 1/2025 đã đạt khoảng 8 tỷ USD, và ước tính của tôi dựa trên dữ liệu từ Bloomberg và CoinShares cho thấy khoảng 15-20% trong số đó đến từ các nhà đầu tư tổ chức Nhật Bản – con số này có thể tăng lên nếu chính sách của BOJ được xác nhận là sẽ tiếp tục duy trì. Tuy nhiên, tôi không vội vàng hét lên "bull run". Trái ngược với sự phấn khích chung, tôi nhìn thấy một cạm bẫy tiềm ẩn. Điểm mù mà thị trường đang bỏ qua là: chính sách của BOJ không phải là "in tiền" vô hạn. Thoả thuận tiếp tục, nhưng BOJ dưới thời Thống đốc Kazuo Ueda đã bắt đầu thu hẹp quy mô mua trái phiếu và ngừng mua ETF. Điều đó có nghĩa là "thu nhập rẻ" đang giảm dần, dù lãi suất vẫn thấp. Hơn nữa, nếu đồng Yên suy yếu quá nhanh – như đã xảy ra khi tin tức này được công bố – chính phủ Nhật Bản có thể can thiệp thị trường ngoại hối. Một cuộc can thiệp mạnh tay sẽ hút thanh khoản Yên, đẩy lãi suất ngắn hạn lên, và làm đảo chiều carry trade. Khi đó, các tài sản rủi ro, bao gồm crypto, sẽ chịu áp lực bán tháo trong ngắn hạn. Những ai đã từng chứng kiến sự sụp đổ của carry trade Yên vào tháng 8/2007 (khi thị trường tài chính toàn cầu lao đao) hiểu rõ điều này. Dẫu vậy, trong kịch bản trung hạn 6-12 tháng tới, tôi cho rằng tác động ròng vẫn là tích cực đối với Bitcoin và Ethereum, bởi dòng vốn từ Nhật rất lớn và có tính chất cơ cấu. Nhưng nếu bạn chỉ nhìn vào tin tức và mua ngay, bạn có thể bị mắc kẹt trong một đợt điều chỉnh ngắn hạn do các nhà đầu cơ khai thác kỳ vọng. Vậy câu hỏi đặt ra không phải là "liệu sự tiếp nối của Abenomics có tốt cho crypto hay không?